Mum ışığında akşamlar: Bir evi ev yapan küçük alev

İstanbul’a 2013’te taşındık. Konya’daki evimizi bırakıp geldiğimiz daire, ilk haftalar bize ait değildi: duvarlar boş, koliler açılmamış, çocukların sesi yabancı odalarda yankılanıyordu. Bir akşam, hangi kolide olduğunu bile bilmediğim bir mumu buldum, mutfak tezgâhına koydum ve yaktım.

Ne olduğunu tarif etmek zor. Ama o küçük alev odanın köşelerini yumuşattı; koliler biraz daha az koli oldu. O gece, o daire ilk kez “bizim ev” gibi hissettirdi.

Mum neden yeniden mutfakta?

Bir zamanlar mum, elektrik kesilince çekmeceden çıkan şeydi. Şimdi evlerin en görünür köşesinde duruyor ve gitgide daha çok kişi onu kendi döküyor. Sosyal medyada mum dökme videoları, kafelerde mum atölyeleri, arkadaşına doğum günü için kendi yaptığı mumu götüren gençler. Mum yapımı, son yılların en hızlı yayılan ev meşgalelerinden biri oldu.

Nedeni sanırım şu: Mum, çabuk biten ve hemen işe yarayan bir iş. Bir akşam dökülür, bir gün sonra yakılır. Kokusunu siz seçersiniz, rengini siz seçersiniz, kabını mutfağınızdaki eski bir çay bardağından yapabilirsiniz. Ve bittiğinde elinizde sadece bir nesne değil, bir akşam vardır.

Küçük alevin yaptığı şey

Dört oğlan büyüten bir anne olarak günün en sevdiğim saatini biliyorum: Herkes yattıktan sonraki o yarım saat. Işıkları kapatıp bir mum yakmak, o yarım saati bir “kalan zaman”dan bir “ayrılmış zaman”a çevirir. Telefon ekranının mavisi yerine bir alevin sarısı. Fark, uykunuzda bile hissedilir.

Mumun bir de hafızası var. Belli bir koku, belli bir kışı geri getirir. Annemin evinde yanan karanfil kokulu mum, benim için hâlâ bayram sabahıdır. Kendi döktüğünüz mumlarda bu daha da güçlüdür; çünkü kokuyu siz seçmişsinizdir ve o koku artık sizin evinizin kokusudur.

Türkiye’de mum yapımına başlamak

Mum dökmek, sanıldığından çok daha az malzeme ister ve neredeyse tamamı bir kırtasiye ya da hobi dükkânından çıkar.

• Soya mumu ile başlayın. Düşük ısıda erir, temiz yanar ve mutfak tezgâhında tencere içinde eritilebilir. İlk mum için en affedici malzeme budur.
• Kabı evden bulun. İnce belli çay bardağı, eski bir reçel kavanozu, annenizden kalan bir fincan. Yeni kap almanız gerekmez; en güzel mumlar eski kaplarda durur.
• Bir koku seçin, ikiyi karıştırmayın. Lavanta, portakal kabuğu, tarçın. İlk seferde tek koku; karışımlar sonra gelir.
• Bir atölyeye gidin. Büyükşehirlerde mum atölyeleri artık her hafta sonu var; bir öğleden sonra, birkaç arkadaş, eve dönerken elinizde kendi mumunuz. Başlamanın en keyifli yolu bu.

Bebek odasında alev olmaz, ama ışık olur

Yeni doğmuş bir bebeğin odasında mum yakılmaz; bunu her anne bilir. Ama o odaya da yumuşak bir ışık lazımdır: Gece emzirmeleri, masal saatleri ve aradaki sessiz anlar için. Alevsiz, sıcak ve adını taşıyan bir ışık.

Odasında yumuşak bir köşe

Adını taşıyan yumuşacık bulut yastık, günün sakinleştiği odaya biraz huzur getirir.

Adını yazdırın

Kolilerden sonra

O ilk kışın mumu çoktan bitti. Ama İstanbul’daki evimizde her akşam bir mum yanıyor hâlâ; koliler açıldı, duvarlar doldu, çocuklar büyüdü. Bir evi ev yapan şeyin büyük eşyalar olmadığını o gece öğrendim. Küçük bir alev yetiyor.

— Merve Çokal Doğan