Sonbaharda patik örmek: İlk kışa iki şişle hazırlanmak

Mehmet Emde İstanbul’da doğdu ve ilk kışına girerken bir şey fark ettim: Dört oğlanın hiçbirinin patiği ötekine uymuyordu. Süleyman Taha’nınkiler Konya’da örülmüştü, teyzesinin elinden. Muammer Esat’ınkiler annemin. Hamza Bera’nınkileri taşınma telaşında hazır almıştık. Mehmet Emde’ninkiler yoktu.

Ekim’in ilk haftası annem geldi; çantasında iki şiş ve iki yumak. “Bu kez sen öreceksin,” dedi. “Ben yalnızca sayarım.”

Patik neden ilk örülen şey?

Örgüye başlayan herkesin ilk işi patiktir. Bir kazak haftalar sürer; bir atkı bitmek bilmez. Patik bir akşamda biter. Küçüktür, hata yapsanız sökülüp yeniden örülür ve bittiğinde elinizde gerçekten bir şey vardır: bir bebeğin ayağına giyilecek bir şey.

Bir de zamanı var. Sonbahar, örgünün mevsimidir; akşamlar kısalır, ev içine dönülür, eller bir şey ister. Ve bir bebek varsa, o bebeğin ilk kışı yaklaşıyorsa, eller ilk olarak onun ayağını düşünür. Patik, “kış geliyor, sen hazırsın” demenin en küçük yoludur.

Sayan ve ören

O Ekim akşamlarında annem saydı, ben ördüm. “On iki ilmek. Şimdi iki ters. Bir ilmek al.” Ben şişleri tutmayı yeni öğreniyordum; o, yarım asır önce öğrenmişti. İkimiz de Mehmet Emde uyurken, lambanın altında, sessizce.

İlk patik berbat oldu. Sağ tarafı sol taraftan büyük, topuğu yamuk. Annem baktı, “giyer,” dedi. Giydi. İkincisi biraz daha düzgündü. Üçüncü çift Kasım’da bitti ve o çift hâlâ duruyor.

Örgünün sırrı sanırım bu: Hiçbir şey ilk seferde düzgün olmaz ve bunun hiçbir önemi yoktur. Bebek patiğin yamuk olduğunu bilmez. Bilen tek kişi ören kişidir, ve o da yıllar sonra yamuk topuğa bakıp o akşamı hatırlar.

İki şiş, bir yumak, bir akşam

Patik için gereken şey azdır. Bir yumak bebek yünü; yumuşak, kaşındırmayan, yıkanabilir. İki şiş; kalın olsun, hızlı gitsin. Bir de sayacak biri. O yoksa telefon sayar; ama biri varsa çok daha güzel olur.

Annem giderken bir şey söyledi: “Patiği örmek kolay. Zor olan, ayağı büyüdüğünde atmamak.” Haklıydı. Mehmet Emde’nin üçüncü çift patiği bir kutuda; ayağı çoktan büyüdü.

Türkiye’de sonbaharda örgüye başlamak

• Yumak alırken bebek yünü isteyin. Tuhafiyeler ayrımı bilir; “bebe yünü” yumuşak, antialerjik ve makinede yıkanır. Renk için pudra, krem, adaçayı yeşili; hepsi birbirine uyar.
• Kalın şiş, kalın ip. 4–5 numara şiş, orta kalınlıkta ip; patik bir akşamda biter, motivasyon kalır.
• Video değil, insan. Patik örmeyi YouTube’dan öğrenebilirsiniz; ama bir anneanneden öğrenirseniz patik iki kişilik olur.
• Halk Eğitim’in örgü kursları Ekim’de açılır; kayıtlar Eylül sonunda. Mahallede kimse örmüyorsa oradan başlanır.
• İlk çifti saklayın. Yamuk olan çifti. İyi olanları giyer, yamuk olanı hatırlar.

Patiğin yanında saklanacak bir şey daha

İlk kışın patiği kutuya girer; yanına ilk kışın öteki küçük şeyleri de girer. Ama kutunun dışında, rafta ya da duvarda duran bir şey de olsun: O kışın kimin kışı olduğunu her gün söyleyen bir şey.

İlk kışın dört bilgisi, tek bir hatırada

Adı, doğum tarihi, kilosu ve boyu; avucunuza sığan bir doğum hatırasında bir ömür saklanır. Patik kutusunun yanında, rafta durur.

Adını yazdırın

Üçüncü çift

Bu Ekim yine sepet ortaya çıkacak. Artık annem saymıyor; ben sayıyorum, Hamza Bera örüyor. İlk patiği yamuk olacak. “Giyer,” diyeceğim. Çünkü öyle öğrendim.

— Merve Çokal Doğan